Hindistan'ın İngiliz sömürgesi olduğu dönemdi. Ülkedeki şehirler zehirli kobra yılanı kaynıyordu.
Yerel halk elbette alışıktı ama, İngiliz askerleri hayatlarında ilk kez yüz yüze geldikleri bu sinsi tehlikeye karşı kendilerini koruyamıyorlardı, ölüyorlardı.
İngilizler düşündüler taşındılar, dahiyane bir fikir buldular, dediler ki; kobralarla mücadele etmek için kendimizi tehlikeye atmayalım. Biz tehlikeden uzak duralım, bu sorunun çözümünü yerel halkın üstüne yıkalım. Halk, kobraları öldürsün ve öldürüp getirdikleri her kobra içinde onalara para verelim.
Tam düşündükleri gibi oldu.
Yerel halk şakır şakır kobra ölüsü getirmeye başladı. İngilizler böylesine isabetli karar verdikleri için kendi kendilerini tebrik ediyor, zekalarıyla gurur duyuyorlardı
Şehirlerde kobra kalmamışdı, neredeyse doğada bile yoktu. Artık hastanelerde kobra sokmasından kimse gelmiyordu.
Ama, bir tuhaflık vardı.
Ortada kobra filan kalmamasına rağmen, Hintliler her gün biraz daha fazla sayıda ölü kobra getiriyordu.
İngilizler araştırdı ve vaziyet anlaşıldı…
Doğada yakalayacak kobra kalmayınca, kurnaz Hintliler dahiyane bir fikir bulmuş, evlerinin bahçelerinde kobra çiftlikleri kurmuşlardı!
Yakalayıp öldürmek yerine, öldürmek için besliyorlardı!
Kobra peşinde koşmaktansa kobra yetiştirmek, hem çok daha zahmetsizdi, hem çok daha fazla gelir getiriyordu.
Kobra avcısı zannedilenler, aslında kobra üreticisiydi!
Kendilerini çok zeki zannederken, şapşal yerine konulduklarını anlayan İngilizler, kobra ölüsü satın almaktan vazgeçti.
Ama… Bu defa daha kötü bir tehlike ile karşı karşıyaydılar.
Çünkü, ölü kobralar artık para etmeyince, çiftliklerde çoğaltılan kobralar doğaya bırakılmışdı.
Hem para kaybedilmiş, hem zaman kaybedilmiş, hem de kökünü kuruttuk zannedilen kobra nüfusunda adeta patlama olmuştu.
***
Değerli okurlarım, bu yaşanmış ibret öyküsü, Alman iktisat profesörü Horst Siebert tarafından kavramlaştırıldı, ve “kobra etkisi” adıyla literatüre girdi.
İşte o günden sonra ekonomide ve siyasette, düzeltmeye çalışırken daha da bozan kararlara “kobra etkisi” deniliyor.
