Nevruz ve Erzurum Adetleri
21 Nevruz bayramı bu yıl koronavirüs salgını nedeniyle kutlanamadı. Lütfi Sezen´in Nevruz bayramı ve Erzurum adetleri, kültürümüzde önemli bir yer tutan Nevruzla ilgili çarpıcı bilgilere yer veriyor.
Tarih: 24.3.2020 11:09:44/ 963okunma / 0yorum

-ÖZEL-

Sinan AYDIN

 

Baharın başlangıcı olarak kabul edilen ve bahar bayramı olarak adlandırılan 21 Mart Nevruz bayramı, bu yıl koronavirüs salgını nedeniyle kutlanamadı. Kültürümüzde önemli bir yeri olan nevruz bayramı ve Erzurum adetleri ile ilgili Atatürk Üniversitesi kazım Karabekir Fakültesi Öğretim Üyesi Lütfi Sezen´in araştırmasını, okuyucuları9mız için haberleştirdik.  Türklerde yılbaşı ilkbaharda, gece gündüzün eşit olduğu 21 Mart günüdür. Türk topluluklarında; “Nevruz”, “Noruz”, “Navriz”, “Ergenekon”, “Bozkurt”. “Çağan” gibi adlarla kutlanan bu bayramlarla ilgili olarak çeşitli uygulamalara başvurulmuştur.

 

TÜRKLERDE NEVRUZ

 

Divanü Lügati´t Türk´te; Oniki Hayvanlı Türk Takvimi´nde yılbaşı 21 Mart günü, yani Nevruz´dur. Türkler bu güne “yeni gün” de demektedirler. Kırgızlar´da Nevruz gününün Mart ayında olduğu ve yeni yılın ilk günü anlamına geldiği ifade edilmektedir. Uygur Türkleri yeni yılın ilk ayına “Aramay” veya “ram” adını vermektedirler. Bu, Altınordu yarlıklarında muharrem ayı karşılığında kullanılmaktadır. Çuvaş Türkleri´nde de “Navrus” “Novruz Oyıx” mart ayında olup, yeni yılın ilk günü anlamına gelmektedir. Koç burcunun (21 Mart-20 Nisan) ilkbaharın başlangıcı olduğu Kutadgu Bilig´de belirtilmektedir. Orta Asya toplulukları ile İranlılar arasında ortak bir kültür unsuru olarak görülen Nevruz törenleri, Türklerde bir tabiat, varoluş, diriliş bayramı olarak nitelendirilmektedir.

 

GÜNEŞİN KOÇ BURCUNA GİRDİĞİ GÜN OLAN NEVRUZ

 

Nevruz Rumî 6, Miladî 22 Mart´a rastlamaktadır. Şii, Alevi ve Bektaşî Türk topluluklarında olduğu kadar Sünni Türkler´de de Nevruz, “Nevruz-Sultanı” “Sultan Nevruz” adlarıyla bilinmektedir. Orta Asya Türk topluluklarından olan Kazak, Kırgız ve Tatarlar´da “Sultan Neruz” “Sultan Noruz” Batı Trakya Türkleri´nde “Sultan Nevriz” şeklinde adlandırılan bu gün, gerek Anadolu´da, gerek Anadolu dışında “mart dokuzu” olarak kutlanmaktadır. Nevruz geleneği doğrudan doğruya Türklerin Ergenekon destanı ile ilgilidir. Türklerin Ergenekon´dan çıktığı gün, Nevruz günü olarak kabul edilmektedir. Ebulgazi Bahadır Han, Şecere-i Terakime´de bunu teyid etmekte ve daha sonraları Türk hükümdarlarının bu günü kızgın ateşte kızdırılan bir demir parçasını örs üzerinde döverek kutladıklarını kaydetmektedir.

 

FARSÇADA DA NEVRUZ YILIN İLK GÜNÜ MANASINDA KULLANILIR.

 

Nev: yeni, İlk, ruz: gün demektir. Güneşin koç burcuna girdiği ve ilkbaharın başladığı gün olarak kabul edilir. Eski İran´da yılbaşı 22 Mart´tı. Burçların değişmesi ve baharın gelişi sebebiyle bu dönemde, yeryüzünde bir bolluk başlar. Taşıdığı ısıtıcı güç dolayısıyla eski İranlılar güneş ve ateşi, kutsal sayarlardı. Güneşin sıcaklığının hissedilmeye başlandığı ilkbahar günlerinde, büyük din törenleri düzenlenir, eğlence ve şenliklerle yeni yıl kutlanırdı. İranlılar İslâm dinini kabul ettikten sonra da bu eski inanç ve geleneklerini bırakmadılar. Nevruz, Anadolu ve İran dışında; Azerbaycan, Irak, Mısır, Suriye vb. ülkelerde de bir bahar bayramı olarak kutlanmaktadır.

 

ERZURUM ADETLERİ…

 

Nevruz günü Hz. Adem´in yaratıldığı, Nuh´un gemisinin karaya vurduğu, Hz. Ali´nin halife olduğu veya doğduğu gün olarak kabul edilir. Bu gece bütün canlıların Allah´a secde ettiğine inanılır. Nevruz, Hz. Ali´nin halife olduğu gün olarak kabul edilen yörelerde dört aşamada kutlanır. Nevruz´dan önceki çarşamba gecesi damlarda ateş yakılır. Bu Hz. Ali´nin savaşa gidişini simgeler. Ertesi güne “ölü bayramı” adı verilir. Bu günde, yoksullara ve çocuklara helva, meyve, çerez ve çeşitli yiyecekler dağıtılır, mevlit okutulur, ölülerin mezarları ziyaret edilir. Yiyeceklerin bir bölümü de; ziyaret edilen mezarların üzerine serpilir. Nevruz´dan önceki gün “ihya gözetme” adını alır. Bu gün, Hz.Hüseyin´in ölümüne yas tutulur. Yas sırasında; ağıtlar yakılır, maniler söylenir, ayrıca oruç tutulur. Nevruz günü ise, kırlara çıkılıp topluca yemekler yenir, eğlenceler düzenlenir.

 

Erzurum´da Nevruz

 

Nevruz günü, Erzurum yöresinde eskiden ‘Yumurta yeme günü” olarak kutlanırdı. Kırlara çıkılıp topluca yemekler yenir, eğlenceler düzenlenir. Sofrada mutlaka taze yumurta bulundurulurdu.

(Dr. Lütfü Sezen, Erzurum Folkloru 3. Baskı | 200)

 








Kaynak:

Anahtar Kelimeler: Nevruz Erzurum Adetleri
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Sosyal yardım evlere teslim edilmeye başlandı
Sosyal yardım evlere teslim edilmeye başlandı
.
Ak Parti´den anlamlı pankart
Ak Parti´den anlamlı pankart
.
Ceza infaz kurumlarında tedbirler artırıldı
Ceza infaz kurumlarında tedbirler artırıldı
.
Pasinler Emniyeti İlçeden çıkışları kontrol altına aldı
Pasinler Emniyeti İlçeden çıkışları kontrol altına aldı
Hıfzıssıhha kararları sonrası Pasinler´den Erzurum´a çıkışlar yasaklandı.
Erzurum´da tedavisi tamamlanan 20 hasta alkışlarla taburcu oldu
Erzurum´da tedavisi tamamlanan 20 hasta alkışlarla taburcu oldu
.
Aziziye´de Korona seferberliği sürüyor
Aziziye´de Korona seferberliği sürüyor
Başkan Orhan; Korona ile mücadelede en büyük silahımız sosyal mesafe
Yakutiye Belediyesi 96 kişilik dezenfekte ekibi ile ilçeye bağlı köylere de girdi.
Yakutiye Belediyesi 96 kişilik dezenfekte ekibi ile ilçeye bağlı köylere de girdi.
Yakutiye´nin hijyen seferberliği hız kesmiyor
Erzurum´da camilerden dualar yükseliyor
Erzurum´da camilerden dualar yükseliyor
.
Şehit oğlunun mezarını ziyaret etmek için her gün 30 kilometre yol gidiyor
Şehit oğlunun mezarını ziyaret etmek için her gün 30 kilometre yol gidiyor
Şehit babası engel tanımadan yaz, kış her gün oğlunun mezarına gidiyor
Erzurum´da 4 Eczaneye fırsatçılık iddiasıyla ceza kesildi
Erzurum´da 4 Eczaneye fırsatçılık iddiasıyla ceza kesildi
.
 Tohumculuk sektöründe bir dizi değişiklik yapıldı.
Tohumculuk sektöründe bir dizi değişiklik yapıldı.
Tohumlukları yetiştiren ve satan gerçek veya tüzel kişilerin yetkilendirilmesinde düzenleme yapıldı...
 Aynı anda çiçekte açar kar da yağar Erzurum´da
Aynı anda çiçekte açar kar da yağar Erzurum´da
Etkili bir karasal iklim altinda bulunan Erzurum´da, kimi yerlerde ağaçlar çiçek açti, kimi yerlerde ise metrelerce kar var.
 ERZURUM´A GELMEK TE YASAK GİTMEK TE!
ERZURUM´A GELMEK TE YASAK GİTMEK TE!
Alınan yeni kararlara göre; ilçelerden Erzurum´a gelmek yasak, iki kişiden fazla bir araya gelmekte...
 Erzurum´da bu ay su sayaçları okunmayacak!
Erzurum´da bu ay su sayaçları okunmayacak!
Erzurum´da faturalar ortalama olacak. Koronavirüsle mücadele kapsamında su sayaçları okunmayacak.
Kadınlarda göz kuruluğuna dikkat
Kadınlarda göz kuruluğuna dikkat
Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen göz kuruluğunun 40 yaşın üstündeki kadınlarda daha sık görüldüğü belirtildi.
Oltu Devlet Hastanesine hijyen desteği
Oltu Devlet Hastanesine hijyen desteği
.
Soğuk havaya rağmen dezenfekte çalışmalarına devam edliliyor
Soğuk havaya rağmen dezenfekte çalışmalarına devam edliliyor
.
2 bin hükümlünün kaldığı cezaevinde korona virüs önlemi
2 bin hükümlünün kaldığı cezaevinde korona virüs önlemi
Dışarıdan gelen mahkumlar 14 gün ayrı hücrede karantina altına alınıyor
Karadayı: ‘Evde kal fiziksel mesafeyi koru´
Karadayı: ‘Evde kal fiziksel mesafeyi koru´
.
Zayıflama sonrası sarkmalara dikkat
Zayıflama sonrası sarkmalara dikkat
Op.Dr. Diren Çelik, ani kilo kaybı sonrası yapılması gerekenler hakkında bilgi verdi.
İnme problemine dikkat
İnme problemine dikkat
Prof.Dr. Turan Uslu, çok fazla stresin inme problemini tetiklediğini söyledi.
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Erzurum için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:43 07:28 12:27 14:51 17:09 18:41
Salatalık bir sebze değil, meyvedir.

İlginç bilgiler 7
Güvelerin dolaplarınızı istila etmelerini önlemek için, büyükçe bir portakal alın, üzerine kabuğu görünmeyecek kadar sık biçimde karanfil batırın. Bu karanfilli portakalı giyecek dolabınıza ya da sandığın bir köşesine koyun. Böylece güveleri giyecek dolaplarınızdan uzak tutmuş olursunuz.

Güvelerden Kurtulmak İçin