Bazen bir toplumun gücü, en güçlü olanından değil, en kırılgan olanına nasıl davrandığından anlaşılır.Çünkü asıl mesele zirvede olanlar değil, geride kalanların ne kadar tutunabildiğidir.
İşte tam da bu noktada “vatandaşlık maaşı” fikri, sadece ekonomik bir model değil; insan onuruna dair bir yaklaşım olarak karşımıza çıkıyor.
Düşünsene…
Hiç kimsenin “ya yarın ne olacak?” korkusuyla uyanmadığı bir sabah.
Kiranın, mutfağın, temel ihtiyaçların en azından bir kısmının garanti altında olduğu bir hayat.Bu, insanı tembelleştiren değil; aksine rahatlatan bir güven duygusu yaratır.
Çünkü insan, sürekli hayatta kalma mücadelesi verdiğinde potansiyelini ortaya koyamaz.
Ama biraz nefes aldığında, biraz güvende hissettiğinde değişir.
Vatandaşlık maaşı tam olarak bunu sağlar:
İnsana nefes alanı.
Bu sistemin en güzel yanı, kimseyi ayırmamasıdır.“Sen çalışıyorsun, sen çalışmıyorsun” diye sınıflandırmaz.Herkese eşit bir başlangıç sunar. Bu da toplumda görünmeyen ama hissedilen bir adalet duygusu oluşturur.Kimse yardım alan biri gibi hissetmez; herkes hakkını alan biri olur.
Ve belki de en kıymetlisi:
İnsanlar sadece geçinmek için değil, gerçekten yapmak istedikleri için çalışmaya başlar.
Bir genç, sırf para kazanmak zorunda olduğu için sevmediği bir işi yapmak yerine yeteneğini keşfetmeye zaman ayırabilir. Bir anne, çocuğuna daha fazla vakit ayırabilir.Bir insan, yıllardır ertelediği bir fikri hayata geçirme cesareti bulabilir.
Çünkü bazen büyük değişimler, küçük bir güven duygusuyla başlar.
Dünyada yapılan bazı denemeler de bunu gösteriyor.İnsanlara temel bir gelir sağlandığında çoğu kişi çalışmayı bırakmıyor; aksine daha bilinçli seçimler yapıyor.Stres azalıyor, yaşam kalitesi artıyor, insanlar daha üretken hale geliyor.
Bu da bize şunu söylüyor:
İnsan doğası düşündüğümüzden daha sorumluluk sahibi.
Vatandaşlık maaşı aynı zamanda toplumsal dayanışmanın modern bir hali.Eskiden mahalleler, aileler birbirine destek olurdu. Şimdi bu destek, daha sistemli ve sürdürülebilir bir hale geliyor. Kimse yalnız kalmıyor.
Elbette her sistem gibi bunun da tartışılacak yönleri var. Ama belki de mesele kusursuz bir model bulmak değil; daha insani bir düzen kurma niyetidir.
Çünkü bir toplumda kimse aç kalmıyorsa,
kimse temel ihtiyaçları için çaresiz hissetmiyorsa,
orada sadece ekonomi değil, vicdan da güçlenir.
Ve belki de en güzel tarafı şu:
İnsanlar hayatta kalmak için değil, yaşamak için nefes almaya başlar.
Vatandaşlık maaşı tam olarak bunu hatırlatır:
İnsan sadece üretim gücü değil,
değerli bir varlıktır.