Geleneksel Türk Sanatlarında Eğitim
.
Tarih: 1.11.2017 07:41:15 / 2983okunma / 0yorum
Orhan DURMUŞ

 

Konu eğitim olunca, yeni gündem maddelerinden olan TEOG´ un kaldırılması ve yeni sistemin faydaları / zararları gibi konular akla gelmektedir. Eğitim bir toplumum varlığını devam ettirebilmesi için belki de en önemli konulardan biridir.  Ama eğitim denince benim aklıma hep üniversite öğrenciliğim sırasında aldığım sanat eğitimi ve hocalarımın derslerde anlattığı Geleneksel Türk Sanat Eğitimi gelmektedir. Sanat eğitimi denince TEOG´ un ya da güncel eğitim sistemimizle sanat eğitiminin bir ilişkisinin olmadığını düşünmüş olabilirsiniz. Ancak yazımın ilerleyen bölümlerinde anlatmaya çalışacağım Geleneksel Türk Sanatları Eğitiminde Usta-Çırak ilişkisi sadece sanat eğitiminde değil tüm ilim ve bilim kuruluşlarında uygulanan geleneksel bir yöntem olduğu hakkında olacaktır.

Türkler´ de sanat eğitimini, geçmişte ve günümüzde olmak üzere iki ayrı sistem içinde incelemek gerekir. Günümüzde eğitim kurumları tarafından uygulanan modern eğitim programları ile tarih boyunca uygulanmış ve halan de uygulanmakta olan, usta-çırak usulü eğitim şekli. Her iki sistemin de sanat eğitimindeki yeri, birbirini destekleyerek halen önemini korumaktadır.Başlı başına kitap hacminde olan bu önemli konuya,hafızalarda yer etmiş bilgileri aktarmak maksadıyla, usta-çırak ilişkisini ele alarak başlayalım.Şüphesiz kültür tarihimizde çok değerli sanat ve zanaat ehlinin yetişmesinde önemli rol oynamış bu eğitim sistemi,gelenekleri ile geniş çapta incelendiği zaman, Türk milletinin iç dünyası daha yakından tanınmış olacaktır.Kısaca temas edilecek bu konuya sanat,zanaat ve esnaf kesimine yüzyıllar boyunca kol kanat gererek hizmet vermişAhi teşkilatını da hatırlayarak girelim.

            Ahi teşkilatı, 13. yüzyılda, Ahi Evran tarafından kurumuş ve Türk ticaret hayatında büyük hizmetler vermiş bir kurumdur. Ahi Evran; 1171 yılında Azerbaycan´ın hoy şehrinde doğmuş ve 1262 yılında Kırşehir´de vefat etmiştir. Asıl adı NasıruddinMahmud Ahi Evran bin Abbas´dır. Ahi Evran, ilk eğitimini hoy´da alıp Ahmet Yesevi´nin talebelerinin sohbetlerinde bulunmuştur. Ahi Evran´ın adı kayıtlara Nasir üd-din EbüI-HakäyikMahmud El Hoy olarak geçmiştir. Evran ismi ise herkesi korkutan yılanın onu görünce sakinleşmesi sebebiyle insanlar tarafından anılmaya başlanmıştır.Ahi Teşkilatı, Esnaf ve zanaatkarlara sahip çıkarak onları korumuş,müşteri ile ilişkilerini, yaptığı işin kalitesini, özel hayatın bazı kesimlerini yakından takip ve kontrol etmiştir.Ticari hayatın büyük bir kesimini kucaklayan bu ocak,Türkler´in ticaret ilişkilerindeki dürüstlüğün ve kalitenin teminatı olmuştur.Usta – çırak usulü eğitimde, ehil bir ustanın yanına çırak giren genç,talip olduğu mesleği öğrenmek için ustasının sözünden çıkmaz,edep, sadakat ve sabır ile çalışır,yaptığı işte başarılı görüldüğü taktirde ustası tarafından icazet almaya namzet gösterilirdi.

 

          İcazetname ve diğer ismiyle izinname denilen bu belge hocasının,yetiştiğine kanaat getirdiği öğrencisine verdiği bir, çeşit sanatta yeterlik beratıydı. Bu beratı alan çırak, hocası tarafından başarılı bulunmuş ve bundan sonra yaptığı eserlere imza koyma iznini almış olurdu.Aksi halde çırak veya talebenin,yaptığı işleri imza atma ve hocasından böyle bir izin isteme hakkı yoktu.Geçmişte bu gelenek sadece esnaf ve zanaat erbabı için değil,müzehhipler,nakkaşlar için de geçerliydi.Zamanımızda ise bazı muhitlerde kısmen uygulanarak önemini korumaktadır.

 

            Ahi teşkilatında icazet, usta-çırak eğitimi sonunda,Peştemal kuşanma merasimi denilen bir törenle verilirdi.Bu önemli gün için,hocanın uygun gördüğü yer ve tarihte hazırlıklar başlar,devrin ileri gelen diğer hocaları da jüri üyesi olarak davet edilirlerdi.Hazırlıklartamamlanıp davet günü geldiğinde,namzet olan genci titizlikle hazırladığı eserleri jüriye takdim edilir ve düşünceleri sorulurdu. Şayet jüri olumlu cevap verirse,çırağın beline temsili olarak peştemal bağlanır ve icazet verilirdi.Böylece ustalık payesine ulaşan delikanlı,meslek hayatında dürüst ve edepli olmak, hileye,yalana başvurmamak,kul hakkına saygı göstermek,sözüne sadık kalmak,harama el uzatmamak gibi sorumluluklar yüklenir, bu prensiplere eksiksiz uyacağına yemin ederdi.Daha sonra hocaların elini öper,hayır dualarını alır ve hazırladığı hediyeleri onlara takdim ederdi.Teşkilat bu genç ustayı daha sonraki hayatında yalnız bırakmaz,iş yerini açabilmesi için maddi manevi destek olurdu.

 

          Türk sanatında usta-çırak veya hoca talebe münasebetlerini anlatan bir başka gelenek ise esere atılan imza şeklidir.Tarihte pek çok müzehhep yazmanın imzasız olması,eserin nakışhanedekollektif çalışma sonucu bezenmiş olmasındandır.Şayet eser Padişaha sunulacak ise sadece sernakkaşın imzası atılır,imzanın bulunduğu bu sayfaya Ketebe veya hatime sayfası denirdi.Bazende müzehhip yaptığı işte kendini görmekten sakındığı ve bu marifetin ona verilmiş ilahi bir lütuf olduğuna inandığı için esere imzasını atmazdı.Böylece aradan vasıtayı kaldırıp,eseri hakiki sahibine teslim etmiş olurdu.Bu davranış sanatkarın,aczini idrak ederek yaratana duyduğu şükranın ve sahip olduğu edebin gözler önüne serilmesiydi.

 

            Geleneksel Türk Sanatında uygulanan bu yöntem beni çok etkilemiştir. Usta ve talebesinin arasındaki ilişki birbirlerine karşı saygı ve güzel ahlakın sonucu olarak ortaya çıkan başarı, yüzyıllardır bu milletin sağlam ve ayakları yere basan köklü bir millet olmasının ana kaynağıdır. Biz bu edep ve terbiyenin baki kalması için çaba harcamalı önce alanında uzman bir hocaya hakkıyla talebe olmayı öğrenmeliyiz. Bunu öğrenebileceğimiz yer ilk olarak tabi ki ailemizdir. Aile öğrenmenin önemli öğreten kişinin de saygı duyulması gereken kişi olduğunu çocuklarına öğretmediği sürece, Öğretmen-Öğrenci ilişkisinde terbiye, saygı ve sevgi olmadığı sürece dersleri öğrenme algılama azalacaktır. Ben aslında “öğrenci” kelimesindense “talebe” kelimesini daha sıcak samimi buluyorum. Kelime anlamı olarak talebe; talep eden, isteyen anlamlarına gelmektedir. Talebi güzel olanın sözü geri çevrilmez, isteği geri çevrilmez eğitime bu yönüyle bakılmalı ahlak, sadakat, saygı, sevgi kavramları ilk talep edilen ve öğrenilmesi gereken ders olmalıdır. Başarı bu kavramların taliminden sonra açığa çıkacak meyveler olacaktır…

 

           

 

 

 

 

 

 

 

 

Anahtar Kelimeler: Geleneksel, Türk, Sanatlarında, Eğitim
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Büyüklerin yanında çocuk neden sevilmez? (28 Aralık 2019 - Cumartesi)
AKREP AKRABA İLİŞKİSİ (21 Aralık 2019 - Cumartesi)
RİYA (18 Aralık 2019 - Çarşamba)
BOŞ KONUŞMA (10 Aralık 2019 - Salı)
ANLAYIŞINIZ BATSIN! (23 Kasım 2019 - Cumartesi)
Osmanlı Dönemi Türk İşlemeleri (09 Kasım 2019 - Cumartesi)
96.YIL (30 Ekim 2019 - Çarşamba)
BENİM YERİME KOY KENDİNİ! (29 Ekim 2019 - Salı)
YURTTA SULH CİHANDA SULH (16 Ekim 2019 - Çarşamba)
MADDE Mİ AĞIR MANA MI? (09 Ekim 2019 - Çarşamba)
AŞIRI ÖZGÜRSÜNÜZ! (05 Ekim 2019 - Cumartesi)
PAZARLIK SÜNNET Mİ? (02 Ekim 2019 - Çarşamba)
KAPSAMA ALANI (28 Eylül 2019 - Cumartesi)
SANATTA DİJİTALLEŞME (25 Eylül 2019 - Çarşamba)
NASİHAT EVLERİ (23 Eylül 2019 - Pazartesi)
H´aksızlık D´eğil P´eki ne? (18 Eylül 2019 - Çarşamba)
SOSYAL HEZEYAN (14 Eylül 2019 - Cumartesi)
TEKNOLOJİNİN KÖLESİYİZ (12 Eylül 2019 - Perşembe)
BEDEN, CAN´I TANIŞAN BİR MERKEP (24 Ağustos 2019 - Cumartesi)
Fitne Tohumu (17 Ağustos 2019 - Cumartesi)
BAYRAM´ET MURDAR ETME! (10 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DUA (08 Ağustos 2019 - Perşembe)
HAYAL ATÖLYESİ (06 Ağustos 2019 - Salı)
TERS PSİKOLOJİ (03 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DEDE KORKUT HİKAYELERİNİN ÖNEMİ (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YAZ! “VATAN BİR BÜTÜNDÜR BÖLÜNEMEZ” (24 Temmuz 2019 - Çarşamba)
Milli Birlik Günü (17 Temmuz 2019 - Çarşamba)
İÇ-DIŞ MUHASEBE (13 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YASAL DOLANDIRICILAR (03 Temmuz 2019 - Çarşamba)
BÖYLE GELMİŞ AMA BÖYLE GİTMEMELİ… (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
GERÇEK Mİ? RÜYA MI? (26 Haziran 2019 - Çarşamba)
İMAMOĞLU VS YILDIRIM (19 Haziran 2019 - Çarşamba)
KLAVYE KAHRAMANLARI (12 Haziran 2019 - Çarşamba)
Ebru Sanatının Tarihçesi (01 Haziran 2019 - Cumartesi)
DOKSANLAR (29 Mayıs 2019 - Çarşamba)
SENİ GİDİ TAKLİTCİ KUŞ SENİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
RAMAZAN ETKİNLİKLERİNE DİKKAT! (15 Mayıs 2019 - Çarşamba)
RAMAZAN ŞEHRİ ERZURUM (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
ORUÇ NEDİR? (08 Mayıs 2019 - Çarşamba)
BEHLÜL DANA KİMDİR? (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
DOMİNO ETKİSİ (24 Nisan 2019 - Çarşamba)
HOBİ EDİNİN HAYATINIZ RENKLENSİN (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
GÜZEL SANATLARA HAZIRLIK (17 Nisan 2019 - Çarşamba)
HAK´SIZSINIZ (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
SAKLAMBAÇ (10 Nisan 2019 - Çarşamba)
BU YAZILANLARI OKUMAYIN! (06 Nisan 2019 - Cumartesi)
SEÇİMLER BİTTİ (03 Nisan 2019 - Çarşamba)
OY KULLANMAK VATAN BORCUDUR (30 Mart 2019 - Cumartesi)
SOSYAL MECRALAR (27 Mart 2019 - Çarşamba)
TERÖRİST, Brenton Tarrant! (20 Mart 2019 - Çarşamba)
CEP DELİK CEPKEN DELİK (16 Mart 2019 - Cumartesi)
DİNLEME SANATI (13 Mart 2019 - Çarşamba)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (09 Mart 2019 - Cumartesi)
RÜYA HASADI (06 Mart 2019 - Çarşamba)
Yazının gelişim süreci (02 Mart 2019 - Cumartesi)
MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEĞİ… (27 Şubat 2019 - Çarşamba)
VASİYET… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
YAZIDA ESPAS KAVRAMI (20 Şubat 2019 - Çarşamba)
AYNALAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
Tipokrafi (06 Şubat 2019 - Çarşamba)
YAZININ OLUŞUM EVRELERİ (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
MASKELİ BALO (23 Ocak 2019 - Çarşamba)
ACİL TASARRUF TEDBİRLERİ (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
DUVARA KONUŞANLAR… (16 Ocak 2019 - Çarşamba)
CANLANDI GÖZÜMDE KOSKOCA MAZİ… (09 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÇEVRE KİRLİLİĞİNE SON (05 Ocak 2019 - Cumartesi)
MUTLU YILLAR (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÖLMEDEN ÖNCE… (26 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇIĞIRTKAN CAZGIR SENİ… (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
TÜRK MİTOLOJİSİ (18 Aralık 2018 - Salı)
KISSADAN HİSSE (15 Aralık 2018 - Cumartesi)
KURTLARIN DANSI (11 Aralık 2018 - Salı)
SÜPERMEN OLMAK GEREK BAZEN… (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
UMUT FAKİRİN EKMEĞİ (05 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇARESİZSİNİZ (01 Aralık 2018 - Cumartesi)
FİLOGRAFİ SANATI (28 Kasım 2018 - Çarşamba)
EBRU SANATININ DEPRESYON TEDAVİSİNE ETKİSİ (24 Kasım 2018 - Cumartesi)
YEREL SEÇİMLERE DOĞRU (21 Kasım 2018 - Çarşamba)
GÖK MAVİ YERLER BEYAZ (17 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR TEK DİLEĞİM VAR MUTLU OL YETER (14 Kasım 2018 - Çarşamba)
“ADALET MÜLKÜN TEMELİDİR” (10 Kasım 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA EDEBİN ÖNEMİ (07 Kasım 2018 - Çarşamba)
AHŞAP YAKMA SANATI (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR BEN VAR BENDEN İÇERİ (31 Ekim 2018 - Çarşamba)
GÜZEL YAZI SANATI (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
YENİ EĞİTİM MODELİ (24 Ekim 2018 - Çarşamba)
MARKA YÖNETİMİ (20 Ekim 2018 - Cumartesi)
VAR MISIN? (19 Ekim 2018 - Cuma)
DİYALOG (22 Eylül 2018 - Cumartesi)
HALI SANATI (01 Eylül 2018 - Cumartesi)
BAYRAM O BAYRAM DEĞİL! (29 Ağustos 2018 - Çarşamba)
MUTLULUK (11 Ağustos 2018 - Cumartesi)
BAŞIN SAĞ OLSUN ASTSUBAYIM… (04 Ağustos 2018 - Cumartesi)
LİYAKAT SORUNU (28 Temmuz 2018 - Cumartesi)
BİR ÇOÇUK SEVDİM ADI ERZURUM (21 Temmuz 2018 - Cumartesi)
SU HER KİR´İ TEMİZLEMEZ (07 Temmuz 2018 - Cumartesi)
MİLLET KARARINI VERDİ (30 Haziran 2018 - Cumartesi)
TEBRİZ EKOLÜ (02 Haziran 2018 - Cumartesi)
OSMANLI TUĞRASI (30 Mayıs 2018 - Çarşamba)
SEÇİM ÇALIŞMALARINA DEVAM (26 Mayıs 2018 - Cumartesi)
DOĞRU FREKANS (23 Mayıs 2018 - Çarşamba)
ONBİR AYIN SULTANI.. (16 Mayıs 2018 - Çarşamba)
KAFES (12 Mayıs 2018 - Cumartesi)
SEÇİME DOĞRU ANALİZ. (09 Mayıs 2018 - Çarşamba)
İZNİK ÇİNİSİ (05 Mayıs 2018 - Cumartesi)
ERZURUM´ DA ÇAY KÜLTÜRÜ (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
DEVLETİMİZE KARŞI SORUMLULUKLARIMIZ (28 Nisan 2018 - Cumartesi)
MATRAKÇI NASUH (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
KISAS (21 Nisan 2018 - Cumartesi)
İÇİNİZDEKİ SANATÇIYI KEŞFEDİN (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
UYGURLARDA SANAT ANLAYIŞI (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
SOSYAL MEDYADA YENİ AKIMLAR (07 Nisan 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA KOZMOLOJİ ÜSLUBU (04 Nisan 2018 - Çarşamba)
DİZİLERLE YAŞIYORUZ… (31 Mart 2018 - Cumartesi)
MUHSİNLER ÖLMEZ… (28 Mart 2018 - Çarşamba)
PİYON (24 Mart 2018 - Cumartesi)
MASİVA´DAN ARINMAK (21 Mart 2018 - Çarşamba)
ESNAFIN DİLİNDEN (14 Mart 2018 - Çarşamba)
SAVAŞ SANATI (10 Mart 2018 - Cumartesi)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (07 Mart 2018 - Çarşamba)
İŞ SEKTÖRLERİNDE KURUMSAL İMAJ ALDIGI (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
TOPLU YAŞAM ALANI (24 Şubat 2018 - Cumartesi)
KAYIP DUYGULAR (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
14 ŞUBAT (14 Şubat 2018 - Çarşamba)
MALİ DESTEK PROGRAMLARI (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
YERİN UÇMAĞ OLSUN YİĞİDİM. (07 Şubat 2018 - Çarşamba)
DİN ve SANAT (03 Şubat 2018 - Cumartesi)
AZ İŞ ÇOK PARA (31 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 3 (27 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER GELİYOR! (24 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 2 (20 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
ÇİNİ SANATI (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
BOYNU BÜKÜKLER (10 Ocak 2018 - Çarşamba)
UNUTMA HATIRLA! (03 Ocak 2018 - Çarşamba)
MİNYATÜR SANATI (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
BERBER SOHBETİ (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
TEZHİP SANATI (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
DÜN BENİM DOĞUM GÜNÜM (20 Aralık 2017 - Çarşamba)
HAT SANATI (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
YENİ YILA DOĞRU (13 Aralık 2017 - Çarşamba)
KUDÜS (09 Aralık 2017 - Cumartesi)
İÇ SES (07 Aralık 2017 - Perşembe)
EBRU SANATI (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
Algı operasyonu (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
KURŞUNLU MEDRESESİ (25 Kasım 2017 - Cumartesi)
SENİ BEN PEK ÇOK SEVERİM (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
Sanat ve Tasarım (18 Kasım 2017 - Cumartesi)
YALANCI (15 Kasım 2017 - Çarşamba)
SORSAN HERKES İYİ! (11 Kasım 2017 - Cumartesi)
GÜLME´K DİYORUM… (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
DÜZ DÜNYA TEORİSİ (04 Kasım 2017 - Cumartesi)
SAHİ KAÇ KİŞİYİZ? (25 Ekim 2017 - Çarşamba)
Sayfa:
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Erzurum için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:43 07:28 12:27 14:51 17:09 18:41
Salatalık bir sebze değil, meyvedir.

İlginç bilgiler 7
Evinizdeki çiçekler bazen böcek yüzünden kurur. Onların çiçek köklerini yemelerini önlemek için sigara külünden yararlanın. Çiçek köküne dökeceğiniz küller, böceğin hastalanıp ölmesini sağlar.

Çiçekleriniz Bozuluyorsa