MATRAKÇI NASUH
Tarih: 25.4.2018 08:01:25 / 2007okunma / 0yorum
Orhan DURMUŞ

Türk sanatlarımızla alakalı bildiklerimi ve öğrendiklerimi sizlere aktarmaya çalışıyorum. Bu hafta öğrencilik dönemlerimde beni etkileyen bir şahsiyetten olan Matrakçı Nasuh ismi ile bilinen ama gerçek ismi Nasuh bin Karagöz bin Abdullah el-Bosnavî olan büyük usta hakkında önemli bilgiler vereceğim.

1480 – 1564 yılları arasında yaşamış Matrakçı Nasuh lakabı ile bilinen Boşnak asıllı Osmanlı Minyatürcü, hattat, tarihçi, matematikçi ve matrakçı alanlarında eserler vermiş değerli bir sanat, bilim adamıdır.

“Sultan II. Beyazid döneminin sonlarında Enderun´ da eğitim gördüğü ve matematik alanında öğrenci yetiştirdiği bilinmektedir. Devrin ünlü şairi Saî´den dersler almıştır. Ünlü bir hattat olan Nasuh, divânî ve nesih yazı stillerinde değişiklikler yapmıştır. Divânî yazı stilinde, daha kapalı ve daha küçük yazılan harfleri daha büyük ve daha açık kaleme alarak kolayca yazılmasını ve okunmasını sağladı. Nesih yazı stilinde de harfleri daha irileştirdi ve harflerin şekilleri üzerinde değişikliklere gitti. Bu güncellemeler, Acem üslubunu Rumî üsluba dönüştürerek Osmanlı tarzını oluşturmak anlamına geliyordu. Divânî yazı stilinde önde gelen isimlerden birisi olmuştur.Sopalarla oynanan ve bir tür savaş oyunu olan Matrak adlı sporda ustalığından dolayı matrakçı lakabıyla anılmıştır. Değişik silahları kullanmaktaki ustalığı da bilinmekte olup bu konuda Tuhfetü´l-Guzât adlı bir kitap da yazmıştır. Matrakçı Nasuh´un minyatür-harita karışımı kendine has bir üslubu vardır. Eserlerinde yeryüzünün kuşbakışı görünümünü resmeder. Buna karşın şekilleri tepeden değil, sanki karşıdan görüyormuş gibi çizer. Bu resimlerde kuş ve tavşan gibi hayvanlar olsa da insanlar asla belirmez. Şehirlerdeki binalar tek tek seçilebilir. Geometri ve matematik alanındaki çalışmaları neticesinde uzunluk ölçülerini gösteren cetveller hazırlamıştır. I. Selim zamanında ona adadığı Cemâlü´l-Küttâb ve Kemalü´l- Hisâb kitaplarını yazmış, Napier´den elli sene öncesinde adıyla anılan çarpma metotlarını ve modern matematik öğretiminde öncü bir kitap kabul edilen bir referans olarak Enderun´da okutulmus, Napier gibi matematikçilere ilham kaynağı olmuştur.”

Birçok sefere orduyla beraber katıldığından çok yer gezmiş olması ve savaşlarda çizdiği minyatürler sayesinde bölgenin adeta haritasını çizmiştir. Eserleri tarih için kaynak teşkil etmiştir. Devlettin önemli kademelerinde görev yapmasına vesile olmuştur. Minyatürlerinde kuş bakışı ile çizilmiş ancak çizdiği yapılara kâğıda aktarırken sanki kuş bakışı değil de karşıdan bakıyormuş gibi çizmesi onun belirleyici özelliklerindendir. Eserlerinde insan figürüne yer vermemiştir. Gittiği seferlerde yüksekçe bir tepeye geçer şehri izler ve eskiz alır şehrin belirleyici özelliklerini kâğıda nakşederdi. Eserlerine bakan kişi oranın neresi olduğunu anlamasına yardımcı olan ipuçları olması eserlerinde sanatını konuşturduğunu gösterir. Bölgenin iklimsel, mimari özelliklerini eserlerinde görebilir, anlayabilirsiniz.

Yine Makratçı Nasuh matrak ya da matraki olarak bilinen sporunun mucididir.  Bu spor kendisine makratçı olarak anılmasına sebep olmuştur. Savaş talim sanatı olan bu spor ordunun birebir mücadelede etkin olması için eğitimlerde kullanılmıştır. Askeri bir sporda diyebiliriz. 16. Yüzyılda Matrakçı Nasuh tarafından ilk kez kuralları ve standartları ile tam bir spor dalı haline getirildiğine dair bilgiler olmakla birlikte Matrakçı Nasuh´dan öncesinde bile bu sporun yine aynı kuralları ve standartları ile var olduğu ile ilgili kanıtlar vardır. Kılıç temsili sopalarla ve kalkan olarak kullanılan aletlerle oynanan bu spor kendini rakibin hamlelerinden koruyarak puan almak üzerine kurulu bir oyundur. Askerin her daim dinamik olması ve savaş anından soğumaması adına bu spor uzun süre yapılmıştır. 19. Yüzyılda Vaka-i Hayriye ile birlikte Osmanlı askeri düzeninde yapılan değişiklikler sonucu kılıç kullanmak ve bununla ilgili olan sporlar yasaklandığı için matrak unutulmuş fakat günümüzde bu spora ilgi yeniden başlamıştır.

Türk sanatına, sporuna ve bilimine kattığı değerler açısından Makrakçı Nasuh gerçek adı ile Nasuh bin Karagöz bin Abdullah el-Bosnavî unutulmaması gereken saygıyla ve rahmetle anılması gereken önemli şahsiyetlerdendir.

İyi haftalar dilerim…

 

 

 

Anahtar Kelimeler: MATRAKÇI, NASUH
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Büyüklerin yanında çocuk neden sevilmez? (28 Aralık 2019 - Cumartesi)
AKREP AKRABA İLİŞKİSİ (21 Aralık 2019 - Cumartesi)
RİYA (18 Aralık 2019 - Çarşamba)
BOŞ KONUŞMA (10 Aralık 2019 - Salı)
ANLAYIŞINIZ BATSIN! (23 Kasım 2019 - Cumartesi)
Osmanlı Dönemi Türk İşlemeleri (09 Kasım 2019 - Cumartesi)
96.YIL (30 Ekim 2019 - Çarşamba)
BENİM YERİME KOY KENDİNİ! (29 Ekim 2019 - Salı)
YURTTA SULH CİHANDA SULH (16 Ekim 2019 - Çarşamba)
MADDE Mİ AĞIR MANA MI? (09 Ekim 2019 - Çarşamba)
AŞIRI ÖZGÜRSÜNÜZ! (05 Ekim 2019 - Cumartesi)
PAZARLIK SÜNNET Mİ? (02 Ekim 2019 - Çarşamba)
KAPSAMA ALANI (28 Eylül 2019 - Cumartesi)
SANATTA DİJİTALLEŞME (25 Eylül 2019 - Çarşamba)
NASİHAT EVLERİ (23 Eylül 2019 - Pazartesi)
H´aksızlık D´eğil P´eki ne? (18 Eylül 2019 - Çarşamba)
SOSYAL HEZEYAN (14 Eylül 2019 - Cumartesi)
TEKNOLOJİNİN KÖLESİYİZ (12 Eylül 2019 - Perşembe)
BEDEN, CAN´I TANIŞAN BİR MERKEP (24 Ağustos 2019 - Cumartesi)
Fitne Tohumu (17 Ağustos 2019 - Cumartesi)
BAYRAM´ET MURDAR ETME! (10 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DUA (08 Ağustos 2019 - Perşembe)
HAYAL ATÖLYESİ (06 Ağustos 2019 - Salı)
TERS PSİKOLOJİ (03 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DEDE KORKUT HİKAYELERİNİN ÖNEMİ (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YAZ! “VATAN BİR BÜTÜNDÜR BÖLÜNEMEZ” (24 Temmuz 2019 - Çarşamba)
Milli Birlik Günü (17 Temmuz 2019 - Çarşamba)
İÇ-DIŞ MUHASEBE (13 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YASAL DOLANDIRICILAR (03 Temmuz 2019 - Çarşamba)
BÖYLE GELMİŞ AMA BÖYLE GİTMEMELİ… (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
GERÇEK Mİ? RÜYA MI? (26 Haziran 2019 - Çarşamba)
İMAMOĞLU VS YILDIRIM (19 Haziran 2019 - Çarşamba)
KLAVYE KAHRAMANLARI (12 Haziran 2019 - Çarşamba)
Ebru Sanatının Tarihçesi (01 Haziran 2019 - Cumartesi)
DOKSANLAR (29 Mayıs 2019 - Çarşamba)
SENİ GİDİ TAKLİTCİ KUŞ SENİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
RAMAZAN ETKİNLİKLERİNE DİKKAT! (15 Mayıs 2019 - Çarşamba)
RAMAZAN ŞEHRİ ERZURUM (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
ORUÇ NEDİR? (08 Mayıs 2019 - Çarşamba)
BEHLÜL DANA KİMDİR? (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
DOMİNO ETKİSİ (24 Nisan 2019 - Çarşamba)
HOBİ EDİNİN HAYATINIZ RENKLENSİN (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
GÜZEL SANATLARA HAZIRLIK (17 Nisan 2019 - Çarşamba)
HAK´SIZSINIZ (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
SAKLAMBAÇ (10 Nisan 2019 - Çarşamba)
BU YAZILANLARI OKUMAYIN! (06 Nisan 2019 - Cumartesi)
SEÇİMLER BİTTİ (03 Nisan 2019 - Çarşamba)
OY KULLANMAK VATAN BORCUDUR (30 Mart 2019 - Cumartesi)
SOSYAL MECRALAR (27 Mart 2019 - Çarşamba)
TERÖRİST, Brenton Tarrant! (20 Mart 2019 - Çarşamba)
CEP DELİK CEPKEN DELİK (16 Mart 2019 - Cumartesi)
DİNLEME SANATI (13 Mart 2019 - Çarşamba)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (09 Mart 2019 - Cumartesi)
RÜYA HASADI (06 Mart 2019 - Çarşamba)
Yazının gelişim süreci (02 Mart 2019 - Cumartesi)
MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEĞİ… (27 Şubat 2019 - Çarşamba)
VASİYET… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
YAZIDA ESPAS KAVRAMI (20 Şubat 2019 - Çarşamba)
AYNALAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
Tipokrafi (06 Şubat 2019 - Çarşamba)
YAZININ OLUŞUM EVRELERİ (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
MASKELİ BALO (23 Ocak 2019 - Çarşamba)
ACİL TASARRUF TEDBİRLERİ (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
DUVARA KONUŞANLAR… (16 Ocak 2019 - Çarşamba)
CANLANDI GÖZÜMDE KOSKOCA MAZİ… (09 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÇEVRE KİRLİLİĞİNE SON (05 Ocak 2019 - Cumartesi)
MUTLU YILLAR (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÖLMEDEN ÖNCE… (26 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇIĞIRTKAN CAZGIR SENİ… (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
TÜRK MİTOLOJİSİ (18 Aralık 2018 - Salı)
KISSADAN HİSSE (15 Aralık 2018 - Cumartesi)
KURTLARIN DANSI (11 Aralık 2018 - Salı)
SÜPERMEN OLMAK GEREK BAZEN… (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
UMUT FAKİRİN EKMEĞİ (05 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇARESİZSİNİZ (01 Aralık 2018 - Cumartesi)
FİLOGRAFİ SANATI (28 Kasım 2018 - Çarşamba)
EBRU SANATININ DEPRESYON TEDAVİSİNE ETKİSİ (24 Kasım 2018 - Cumartesi)
YEREL SEÇİMLERE DOĞRU (21 Kasım 2018 - Çarşamba)
GÖK MAVİ YERLER BEYAZ (17 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR TEK DİLEĞİM VAR MUTLU OL YETER (14 Kasım 2018 - Çarşamba)
“ADALET MÜLKÜN TEMELİDİR” (10 Kasım 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA EDEBİN ÖNEMİ (07 Kasım 2018 - Çarşamba)
AHŞAP YAKMA SANATI (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR BEN VAR BENDEN İÇERİ (31 Ekim 2018 - Çarşamba)
GÜZEL YAZI SANATI (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
YENİ EĞİTİM MODELİ (24 Ekim 2018 - Çarşamba)
MARKA YÖNETİMİ (20 Ekim 2018 - Cumartesi)
VAR MISIN? (19 Ekim 2018 - Cuma)
DİYALOG (22 Eylül 2018 - Cumartesi)
HALI SANATI (01 Eylül 2018 - Cumartesi)
BAYRAM O BAYRAM DEĞİL! (29 Ağustos 2018 - Çarşamba)
MUTLULUK (11 Ağustos 2018 - Cumartesi)
BAŞIN SAĞ OLSUN ASTSUBAYIM… (04 Ağustos 2018 - Cumartesi)
LİYAKAT SORUNU (28 Temmuz 2018 - Cumartesi)
BİR ÇOÇUK SEVDİM ADI ERZURUM (21 Temmuz 2018 - Cumartesi)
SU HER KİR´İ TEMİZLEMEZ (07 Temmuz 2018 - Cumartesi)
MİLLET KARARINI VERDİ (30 Haziran 2018 - Cumartesi)
TEBRİZ EKOLÜ (02 Haziran 2018 - Cumartesi)
OSMANLI TUĞRASI (30 Mayıs 2018 - Çarşamba)
SEÇİM ÇALIŞMALARINA DEVAM (26 Mayıs 2018 - Cumartesi)
DOĞRU FREKANS (23 Mayıs 2018 - Çarşamba)
ONBİR AYIN SULTANI.. (16 Mayıs 2018 - Çarşamba)
KAFES (12 Mayıs 2018 - Cumartesi)
SEÇİME DOĞRU ANALİZ. (09 Mayıs 2018 - Çarşamba)
İZNİK ÇİNİSİ (05 Mayıs 2018 - Cumartesi)
ERZURUM´ DA ÇAY KÜLTÜRÜ (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
DEVLETİMİZE KARŞI SORUMLULUKLARIMIZ (28 Nisan 2018 - Cumartesi)
KISAS (21 Nisan 2018 - Cumartesi)
İÇİNİZDEKİ SANATÇIYI KEŞFEDİN (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
UYGURLARDA SANAT ANLAYIŞI (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
SOSYAL MEDYADA YENİ AKIMLAR (07 Nisan 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA KOZMOLOJİ ÜSLUBU (04 Nisan 2018 - Çarşamba)
DİZİLERLE YAŞIYORUZ… (31 Mart 2018 - Cumartesi)
MUHSİNLER ÖLMEZ… (28 Mart 2018 - Çarşamba)
PİYON (24 Mart 2018 - Cumartesi)
MASİVA´DAN ARINMAK (21 Mart 2018 - Çarşamba)
ESNAFIN DİLİNDEN (14 Mart 2018 - Çarşamba)
SAVAŞ SANATI (10 Mart 2018 - Cumartesi)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (07 Mart 2018 - Çarşamba)
İŞ SEKTÖRLERİNDE KURUMSAL İMAJ ALDIGI (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
TOPLU YAŞAM ALANI (24 Şubat 2018 - Cumartesi)
KAYIP DUYGULAR (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
14 ŞUBAT (14 Şubat 2018 - Çarşamba)
MALİ DESTEK PROGRAMLARI (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
YERİN UÇMAĞ OLSUN YİĞİDİM. (07 Şubat 2018 - Çarşamba)
DİN ve SANAT (03 Şubat 2018 - Cumartesi)
AZ İŞ ÇOK PARA (31 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 3 (27 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER GELİYOR! (24 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 2 (20 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
ÇİNİ SANATI (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
BOYNU BÜKÜKLER (10 Ocak 2018 - Çarşamba)
UNUTMA HATIRLA! (03 Ocak 2018 - Çarşamba)
MİNYATÜR SANATI (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
BERBER SOHBETİ (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
TEZHİP SANATI (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
DÜN BENİM DOĞUM GÜNÜM (20 Aralık 2017 - Çarşamba)
HAT SANATI (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
YENİ YILA DOĞRU (13 Aralık 2017 - Çarşamba)
KUDÜS (09 Aralık 2017 - Cumartesi)
İÇ SES (07 Aralık 2017 - Perşembe)
EBRU SANATI (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
Algı operasyonu (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
KURŞUNLU MEDRESESİ (25 Kasım 2017 - Cumartesi)
SENİ BEN PEK ÇOK SEVERİM (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
Sanat ve Tasarım (18 Kasım 2017 - Cumartesi)
YALANCI (15 Kasım 2017 - Çarşamba)
SORSAN HERKES İYİ! (11 Kasım 2017 - Cumartesi)
GÜLME´K DİYORUM… (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
DÜZ DÜNYA TEORİSİ (04 Kasım 2017 - Cumartesi)
Geleneksel Türk Sanatlarında Eğitim (01 Kasım 2017 - Çarşamba)
SAHİ KAÇ KİŞİYİZ? (25 Ekim 2017 - Çarşamba)
Sayfa:
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Erzurum için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:43 07:28 12:27 14:51 17:09 18:41
Mide asidiniz bir jileti eritebilecek güctedir.

İlginç Bilgiler 6
Evinizdeki çiçekler bazen böcek yüzünden kurur. Onların çiçek köklerini yemelerini önlemek için sigara külünden yararlanın. Çiçek köküne dökeceğiniz küller, böceğin hastalanıp ölmesini sağlar.

Çiçekleriniz Bozuluyorsa