TEBRİZ EKOLÜ
Tarih: 2.6.2018 08:00:28 / 2491okunma / 0yorum
Orhan DURMUŞ

 

Minyatür sanatı, mimari ve halı sanatı ile beraber ortaçağ Müslüman kültürünün önemli dallarından biri olmuş ve dönemin en çok rağbet gören sanatları içerisinde yer almıştır. Fakat minyatür sanatı, mimari ve halı gibi göz önünde olmamıştır. Mimari ve halı sanatı halkla iç- içe olmasından dolayı, halk tarafından büyük ilgi görmüştür. Mimari her zaman ve her yerde görülmekte ve dikkati çekmektedir. Halı sanatı da eskiden beri kütlesel bir karakter taşımış, insanların yaşamında her zaman yer almıştır. Minyatür sanatı ise çok seçkin kişiler için özel olarak yapılan ve sadece onların görebildiği bir sanat olmuştur.  Işık ve nem gibi etkilere maruz kaldığında çok çabuk bozulabilen bir yapıya sahip olduğundan dolayı minyatür, çok fazla ortaya çıkarılamıyor, kopyası bile çok fazla zaman ve ustalık gerektirdiğinden, halı desenlerinde olduğu gibi kolayca kopya yapılamıyordu. Hatta günümüzde bile bu ve buna benzer eserler bu nedenden dolayı ender sergilenmektedir. Minyatür sanatının icra edilmesi için sanat merkezlerinin kurulması çok fazla imkan istiyordu. 300 yıl boyunca (14-16.yy.) kurulmuş böyle sanat merkezlerinin sayısı çok azdır. Bunlar: İlhaniler ve Celayirler döneminde Tebriz´de, Şahruh ve Sultan Hüseyin Baykara zamanında Herat´ta,  İskender Sultan´ın zamanında Şiraz´da (sadece dört sene mevcut olmuştur) ve Yakup Bey ile ilk iki Safevi Şahları döneminde Tebriz´de kurulmuş sanat merkezleridir.

Minyatür sanatının icrası ile beraber, geçmiş tarihlerdeki minyatürlerle ilgili bilgi sahibi olma konusunda da zorluklar vardır. Bugün elimize ulaşan çalışmaların parçalarının eksik olması ve elde olan parçaların da bazı deneyimsiz ustalar tarafından restore edilmeye çalışılırken bozulmaları, tarihte bazı sanat merkezlerinin yağmalandığı zamanlarda bu eserlerin farklı şekilde kullanılmaları, albümlere yapıştırılması, kesilmesi gibi nedenlerden dolayı bu eserlerin incelenmesinde çok büyük zorluklar vardır. 14. yy. Tebriz minyatür ekolünün en önemli örnekleri, böylece bize eksik, yıpranmış parçalar halinde gelmiştir.

Bunlar 14. yüzyılın başlarına ait “Camiu´tTevârih” eserinin el yazma nüshası, 1330-1340 yılları arasında yazılmış büyük Tebriz “Şahname”sinin sayfaları, istanbul Topkapı Sarayı Kütüphanesi ve Berlin albümlerindeki “Şahname”, “Meracname” ve “Kalile ve Dimne elyazmalarından minyatürler, Nizami´nin “Hamse”sinin Washington´daki parçaları ve Sultan Ahmet´in “Divan”ının elyazmasının yarım kalmış minyatür takımıdır.

Tebriz Okulu (1502-1548)

Tebriz minyatür okulu 1514´de Akkoyunlu Türkmenleri minyatür üslubunun kuvvetli etkisinde kalmıştır. 1514´den sonra Safevi Tebriz minyatür sanatında yeni bir aşama görülür. Bunda, Şah İsmail´in 1510´da Horasan ve Herat´ı fethedişi ve ünlü ressam Behzad´ı ve diğer sanatkarları Tebriz´e getirişinin büyük payı olmuştur. Bu dönemden Heratlı sanatçılar tarafından resimlendirilmiş eserler günümüze gelmiştir. “Safevi resminin en karakteristik özelliği, yüzyılın sonlarına kadar devam eden ve devrinin modasını aksettiren sarıklardaki "tac-ı haydari" denilen uzun kırmızı serpuşlardır.» Tebriz minyatür üslubun da zengin renk skalası, aşırı yüzey süslemeciliği, kalabalık ve gösterişli kompozisyonları, son derece itinalı işçiliğiyle dikkati çeker. Tebriz Okulu´ndan Örnekler: - Firdevsi´nin Şahname´si -  Nizami´nin Hamse´si

Çok ilginçtir ki, bilim alemi tarafından bilinen ilk kitap minyatürleri Orta Doğu´da Azerbaycan şehirleri olan Hoy, Marağa ve Tebriz´de yapılmıştır. Bu kitap minyatürlerinin ilk örnekleri, İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi´nde bulunan 13. yüzyıla ait “Varka ve Gülşah” daki minyatürler, Hoy şehrinden olan Abdulmümin Muhammed el- Hoyi tarafından yapılmıştır. 1290 yılında Alaaddin Cevahiri´nin “Moğol Tarihi” adlı eserine, 1291 yılında “Menafi´ul -Hayevan” eserine yapılmış minyatürler, 1308-1314 yıllarında Reşideddin´in “Cami´ut- Tevârih” eserine yapılmış minyatürler vs. de bu sıradandır. Bunların hepsi 13.-14. yy. Tebriz ekolüne ait eserlerdir. Tebriz ekolü, Orta Doğu´da ortaya çıkmış ilk ekollerdendir. Bu, o dönemde Tebriz ve Marağa şehirlerinin çok gelişmiş olmasıyla da alakalıdır. Bu şehirler, ilhaniler Devletinin başkenti olmuş ve çok önemli kültür merkezleri haline dönüşmüşlerdir. O dönemde Marağa Rasathanesi´nde bilimsel risaleler yazılmış, yıldız haritaları çizilmiş, astronomi cetvelleri hazırlanmıştır. 14. yüzyılın başlarında Tebriz´in etrafında Şembe Gazani, Urbi Reşidettin gibi bilimsel çalışmaların yapıldığı Akademi şehircikleri oluşmuştur. Bu bilimsel merkezler o dönemin çok önemli merkezleri olmuştur. Buralarda binlerce öğrenci eğitim görmüştür. Tebriz minyatürlerinin ilk örnekleri de burada ortaya çıkmıştır. ilk defa burada Batı ve Doğu gelenekleri bir araya gelmiştir. Tebriz´e Doğu´dan ilhaniler tarafından getirilmiş Uygur ressamları beraberlerinde Uzak Doğu resim geleneklerini getirmiş, Batı´dan ise Bağdat ekolüne ait Arap- Mezopotamya resim gelenekleri gelmiş, böylece Doğu ve Batı gelenekleri Tebriz ressamlarınca birleştirilmiştir.

 

 

Anahtar Kelimeler: TEBRİZ, EKOLÜ
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
Büyüklerin yanında çocuk neden sevilmez? (28 Aralık 2019 - Cumartesi)
AKREP AKRABA İLİŞKİSİ (21 Aralık 2019 - Cumartesi)
RİYA (18 Aralık 2019 - Çarşamba)
BOŞ KONUŞMA (10 Aralık 2019 - Salı)
ANLAYIŞINIZ BATSIN! (23 Kasım 2019 - Cumartesi)
Osmanlı Dönemi Türk İşlemeleri (09 Kasım 2019 - Cumartesi)
96.YIL (30 Ekim 2019 - Çarşamba)
BENİM YERİME KOY KENDİNİ! (29 Ekim 2019 - Salı)
YURTTA SULH CİHANDA SULH (16 Ekim 2019 - Çarşamba)
MADDE Mİ AĞIR MANA MI? (09 Ekim 2019 - Çarşamba)
AŞIRI ÖZGÜRSÜNÜZ! (05 Ekim 2019 - Cumartesi)
PAZARLIK SÜNNET Mİ? (02 Ekim 2019 - Çarşamba)
KAPSAMA ALANI (28 Eylül 2019 - Cumartesi)
SANATTA DİJİTALLEŞME (25 Eylül 2019 - Çarşamba)
NASİHAT EVLERİ (23 Eylül 2019 - Pazartesi)
H´aksızlık D´eğil P´eki ne? (18 Eylül 2019 - Çarşamba)
SOSYAL HEZEYAN (14 Eylül 2019 - Cumartesi)
TEKNOLOJİNİN KÖLESİYİZ (12 Eylül 2019 - Perşembe)
BEDEN, CAN´I TANIŞAN BİR MERKEP (24 Ağustos 2019 - Cumartesi)
Fitne Tohumu (17 Ağustos 2019 - Cumartesi)
BAYRAM´ET MURDAR ETME! (10 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DUA (08 Ağustos 2019 - Perşembe)
HAYAL ATÖLYESİ (06 Ağustos 2019 - Salı)
TERS PSİKOLOJİ (03 Ağustos 2019 - Cumartesi)
DEDE KORKUT HİKAYELERİNİN ÖNEMİ (27 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YAZ! “VATAN BİR BÜTÜNDÜR BÖLÜNEMEZ” (24 Temmuz 2019 - Çarşamba)
Milli Birlik Günü (17 Temmuz 2019 - Çarşamba)
İÇ-DIŞ MUHASEBE (13 Temmuz 2019 - Cumartesi)
YASAL DOLANDIRICILAR (03 Temmuz 2019 - Çarşamba)
BÖYLE GELMİŞ AMA BÖYLE GİTMEMELİ… (29 Haziran 2019 - Cumartesi)
GERÇEK Mİ? RÜYA MI? (26 Haziran 2019 - Çarşamba)
İMAMOĞLU VS YILDIRIM (19 Haziran 2019 - Çarşamba)
KLAVYE KAHRAMANLARI (12 Haziran 2019 - Çarşamba)
Ebru Sanatının Tarihçesi (01 Haziran 2019 - Cumartesi)
DOKSANLAR (29 Mayıs 2019 - Çarşamba)
SENİ GİDİ TAKLİTCİ KUŞ SENİ (25 Mayıs 2019 - Cumartesi)
RAMAZAN ETKİNLİKLERİNE DİKKAT! (15 Mayıs 2019 - Çarşamba)
RAMAZAN ŞEHRİ ERZURUM (11 Mayıs 2019 - Cumartesi)
ORUÇ NEDİR? (08 Mayıs 2019 - Çarşamba)
BEHLÜL DANA KİMDİR? (04 Mayıs 2019 - Cumartesi)
DOMİNO ETKİSİ (24 Nisan 2019 - Çarşamba)
HOBİ EDİNİN HAYATINIZ RENKLENSİN (20 Nisan 2019 - Cumartesi)
GÜZEL SANATLARA HAZIRLIK (17 Nisan 2019 - Çarşamba)
HAK´SIZSINIZ (13 Nisan 2019 - Cumartesi)
SAKLAMBAÇ (10 Nisan 2019 - Çarşamba)
BU YAZILANLARI OKUMAYIN! (06 Nisan 2019 - Cumartesi)
SEÇİMLER BİTTİ (03 Nisan 2019 - Çarşamba)
OY KULLANMAK VATAN BORCUDUR (30 Mart 2019 - Cumartesi)
SOSYAL MECRALAR (27 Mart 2019 - Çarşamba)
TERÖRİST, Brenton Tarrant! (20 Mart 2019 - Çarşamba)
CEP DELİK CEPKEN DELİK (16 Mart 2019 - Cumartesi)
DİNLEME SANATI (13 Mart 2019 - Çarşamba)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (09 Mart 2019 - Cumartesi)
RÜYA HASADI (06 Mart 2019 - Çarşamba)
Yazının gelişim süreci (02 Mart 2019 - Cumartesi)
MALİ MÜŞAVİRLİK MESLEĞİ… (27 Şubat 2019 - Çarşamba)
VASİYET… (23 Şubat 2019 - Cumartesi)
YAZIDA ESPAS KAVRAMI (20 Şubat 2019 - Çarşamba)
AYNALAR (14 Şubat 2019 - Perşembe)
Tipokrafi (06 Şubat 2019 - Çarşamba)
YAZININ OLUŞUM EVRELERİ (02 Şubat 2019 - Cumartesi)
MASKELİ BALO (23 Ocak 2019 - Çarşamba)
ACİL TASARRUF TEDBİRLERİ (19 Ocak 2019 - Cumartesi)
DUVARA KONUŞANLAR… (16 Ocak 2019 - Çarşamba)
CANLANDI GÖZÜMDE KOSKOCA MAZİ… (09 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÇEVRE KİRLİLİĞİNE SON (05 Ocak 2019 - Cumartesi)
MUTLU YILLAR (02 Ocak 2019 - Çarşamba)
ÖLMEDEN ÖNCE… (26 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇIĞIRTKAN CAZGIR SENİ… (22 Aralık 2018 - Cumartesi)
TÜRK MİTOLOJİSİ (18 Aralık 2018 - Salı)
KISSADAN HİSSE (15 Aralık 2018 - Cumartesi)
KURTLARIN DANSI (11 Aralık 2018 - Salı)
SÜPERMEN OLMAK GEREK BAZEN… (08 Aralık 2018 - Cumartesi)
UMUT FAKİRİN EKMEĞİ (05 Aralık 2018 - Çarşamba)
ÇARESİZSİNİZ (01 Aralık 2018 - Cumartesi)
FİLOGRAFİ SANATI (28 Kasım 2018 - Çarşamba)
EBRU SANATININ DEPRESYON TEDAVİSİNE ETKİSİ (24 Kasım 2018 - Cumartesi)
YEREL SEÇİMLERE DOĞRU (21 Kasım 2018 - Çarşamba)
GÖK MAVİ YERLER BEYAZ (17 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR TEK DİLEĞİM VAR MUTLU OL YETER (14 Kasım 2018 - Çarşamba)
“ADALET MÜLKÜN TEMELİDİR” (10 Kasım 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA EDEBİN ÖNEMİ (07 Kasım 2018 - Çarşamba)
AHŞAP YAKMA SANATI (03 Kasım 2018 - Cumartesi)
BİR BEN VAR BENDEN İÇERİ (31 Ekim 2018 - Çarşamba)
GÜZEL YAZI SANATI (27 Ekim 2018 - Cumartesi)
YENİ EĞİTİM MODELİ (24 Ekim 2018 - Çarşamba)
MARKA YÖNETİMİ (20 Ekim 2018 - Cumartesi)
VAR MISIN? (19 Ekim 2018 - Cuma)
DİYALOG (22 Eylül 2018 - Cumartesi)
HALI SANATI (01 Eylül 2018 - Cumartesi)
BAYRAM O BAYRAM DEĞİL! (29 Ağustos 2018 - Çarşamba)
MUTLULUK (11 Ağustos 2018 - Cumartesi)
BAŞIN SAĞ OLSUN ASTSUBAYIM… (04 Ağustos 2018 - Cumartesi)
LİYAKAT SORUNU (28 Temmuz 2018 - Cumartesi)
BİR ÇOÇUK SEVDİM ADI ERZURUM (21 Temmuz 2018 - Cumartesi)
SU HER KİR´İ TEMİZLEMEZ (07 Temmuz 2018 - Cumartesi)
MİLLET KARARINI VERDİ (30 Haziran 2018 - Cumartesi)
OSMANLI TUĞRASI (30 Mayıs 2018 - Çarşamba)
SEÇİM ÇALIŞMALARINA DEVAM (26 Mayıs 2018 - Cumartesi)
DOĞRU FREKANS (23 Mayıs 2018 - Çarşamba)
ONBİR AYIN SULTANI.. (16 Mayıs 2018 - Çarşamba)
KAFES (12 Mayıs 2018 - Cumartesi)
SEÇİME DOĞRU ANALİZ. (09 Mayıs 2018 - Çarşamba)
İZNİK ÇİNİSİ (05 Mayıs 2018 - Cumartesi)
ERZURUM´ DA ÇAY KÜLTÜRÜ (02 Mayıs 2018 - Çarşamba)
DEVLETİMİZE KARŞI SORUMLULUKLARIMIZ (28 Nisan 2018 - Cumartesi)
MATRAKÇI NASUH (25 Nisan 2018 - Çarşamba)
KISAS (21 Nisan 2018 - Cumartesi)
İÇİNİZDEKİ SANATÇIYI KEŞFEDİN (18 Nisan 2018 - Çarşamba)
UYGURLARDA SANAT ANLAYIŞI (14 Nisan 2018 - Cumartesi)
SOSYAL MEDYADA YENİ AKIMLAR (07 Nisan 2018 - Cumartesi)
TÜRK SANATLARINDA KOZMOLOJİ ÜSLUBU (04 Nisan 2018 - Çarşamba)
DİZİLERLE YAŞIYORUZ… (31 Mart 2018 - Cumartesi)
MUHSİNLER ÖLMEZ… (28 Mart 2018 - Çarşamba)
PİYON (24 Mart 2018 - Cumartesi)
MASİVA´DAN ARINMAK (21 Mart 2018 - Çarşamba)
ESNAFIN DİLİNDEN (14 Mart 2018 - Çarşamba)
SAVAŞ SANATI (10 Mart 2018 - Cumartesi)
DÜNYA KADINLAR GÜNÜ (07 Mart 2018 - Çarşamba)
İŞ SEKTÖRLERİNDE KURUMSAL İMAJ ALDIGI (28 Şubat 2018 - Çarşamba)
TOPLU YAŞAM ALANI (24 Şubat 2018 - Cumartesi)
KAYIP DUYGULAR (21 Şubat 2018 - Çarşamba)
14 ŞUBAT (14 Şubat 2018 - Çarşamba)
MALİ DESTEK PROGRAMLARI (12 Şubat 2018 - Pazartesi)
YERİN UÇMAĞ OLSUN YİĞİDİM. (07 Şubat 2018 - Çarşamba)
DİN ve SANAT (03 Şubat 2018 - Cumartesi)
AZ İŞ ÇOK PARA (31 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 3 (27 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER GELİYOR! (24 Ocak 2018 - Çarşamba)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ 2 (20 Ocak 2018 - Cumartesi)
TÜRKLER´DE AT KÜLTÜRÜ (17 Ocak 2018 - Çarşamba)
ÇİNİ SANATI (13 Ocak 2018 - Cumartesi)
BOYNU BÜKÜKLER (10 Ocak 2018 - Çarşamba)
UNUTMA HATIRLA! (03 Ocak 2018 - Çarşamba)
MİNYATÜR SANATI (30 Aralık 2017 - Cumartesi)
BERBER SOHBETİ (27 Aralık 2017 - Çarşamba)
TEZHİP SANATI (23 Aralık 2017 - Cumartesi)
DÜN BENİM DOĞUM GÜNÜM (20 Aralık 2017 - Çarşamba)
HAT SANATI (16 Aralık 2017 - Cumartesi)
YENİ YILA DOĞRU (13 Aralık 2017 - Çarşamba)
KUDÜS (09 Aralık 2017 - Cumartesi)
İÇ SES (07 Aralık 2017 - Perşembe)
EBRU SANATI (02 Aralık 2017 - Cumartesi)
Algı operasyonu (29 Kasım 2017 - Çarşamba)
KURŞUNLU MEDRESESİ (25 Kasım 2017 - Cumartesi)
SENİ BEN PEK ÇOK SEVERİM (22 Kasım 2017 - Çarşamba)
Sanat ve Tasarım (18 Kasım 2017 - Cumartesi)
YALANCI (15 Kasım 2017 - Çarşamba)
SORSAN HERKES İYİ! (11 Kasım 2017 - Cumartesi)
GÜLME´K DİYORUM… (08 Kasım 2017 - Çarşamba)
DÜZ DÜNYA TEORİSİ (04 Kasım 2017 - Cumartesi)
Geleneksel Türk Sanatlarında Eğitim (01 Kasım 2017 - Çarşamba)
SAHİ KAÇ KİŞİYİZ? (25 Ekim 2017 - Çarşamba)
Sayfa:
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Erzurum için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
05:43 07:28 12:27 14:51 17:09 18:41
Salatalık bir sebze değil, meyvedir.

İlginç bilgiler 7
Taze deniz ürünlerini hava geçirmez ve kapaklı bir kap içinde buzdolabında saklayın. En fazla iki gün içinde tüketin. Dondurulmuş deniz ürünlerini alışveriş sonrasında orijinal ambalajında derin dondurucuya koyun.

Deniz Ürünleri Tarifleri İle İlgili Püf Noktaları